1993’teki başlangıcından bu yana Debian, en sağlam, kararlı ve yaygın olarak kullanılan Linux dağıtımlarından biri haline geldi. Debian, dünyanın her yerinden geliştiricilerden oluşan bir topluluk tarafından aktif olarak geliştirilen ve sürdürülen ücretsiz ve açık kaynaklı, topluluk odaklı bir projedir.
Debian adını, kurucusu Ian Murdock ve karısı Debra’nın isimlerinin kısaltmalarının birleşiminden alır. (Deb ve Ian) Hızlı, hafif ve sağlam bir dağıtımdır. “Tüm Ubuntu dağıtımlarının ve daha fazlasının da anasıdır.”
Peki her şey nasıl başladı?
Debian’ın Kökeni
Debian, resmi olarak Amerikalı yazılım mühendisi Ian Murdock tarafından kuruldu.
Murdock, Debian’ı herhangi bir projeyi temel alarak değil, tamamen bağımsız olarak geliştirdi. Projeyi 1993 ve 1996 yılları arasında yönetti ve ardından Bruce Perens devraldı. Devamında diğerleri proje liderliğini üstlendi. Debian projesinin şu anki lideri Sruthi Chandran’dır ve 21 Nisan 2026’dan beri görev yapmaktadır.
İlk Debian sürümü Debian 0.01 idi ve Eylül 1993’te kullanıma sunuldu. Daha sonra, 1993 ve 1995 yılları arasında birkaç 0.9x sürümü geliştirildi. Debian’ın ilk kararlı sürümü olan Debian 1.1, 17 Haziran 1996’da yayımlandı.
Ekim 2004’te, Debian tabanlı Ubuntu’nun ilk versiyonu – “Ubuntu 4.10 Warty Warthog” – yayımlandı. Ücretsiz olarak dağıtıldı ve bu, hem Linux topluluğunda, hem normal kullanıcılar, hem de uzmanlar arasında oldukça heyecan yarattı. Bu durum, Ubuntu’nun kolay ve hızlı bir şekilde benimsenmesini, aynı zamanda da en başarılı ve popüler Linux dağıtımlarından biri haline gelmesini sağladı.
Debian Sürümleri
Aşağıda Debian sürümlerinin bir listesini bulabilirsiniz.
Debian 4.0 (Etch)
Ağustos 2007’de yayımlandı. 15 Şubat 2012’de yaşam döngüsü sona erdi.
Debian 5.0 (Lenny)
Ağustos 2009’da yayımlandı. 6 Şubat 2012’de yaşam döngüsü sona erdi.
Debian 6.0 (Debian Squeeze)
Şubat 2011’de yayımlandı. 26 Şubat 2016’da yaşam döngüsü sona erdi.
Debian 7.0 (Wheezy)
Mayıs 2013’te yayımlandı. Mayıs 2018’de yaşam döngüsü sona erdi.
Debian 8.0 (Jessie)
Nisan 2015’te yayımlandı. Haziran 2020’de yaşam döngüsü sona erdi.
Debian 9.0 (Stretch)
Haziran 2017’de piyasaya sürüldü ve Debian 9 için uzun vadeli destek (LTS – Long Term Support) 30 Haziran 2022’de sona erdi.
Debian 10.0 (Buster)
Temmuz 2019’da yayımlandı. Haziran 2024’e kadar LTS desteği alacak.
Debian 11.0 (Bullseye)
Ağustos 2021’de yayımlandı. Debian 11, Haziran 2026’ya kadar LTS desteği alacak.
Debian 12.0 (Bookworm)
12.0 ilk olarak 10 Haziran 2023’te piyasaya sürüldü. Debian 12.14, 16 Mayıs 2026’da yayınlandı.
Debian 13.0 (Trixie)
Debian 13.5, 16 Mayıs 2026’da yayınlandı. Debian 13.0 ise ilk olarak 9 Ağustos 2025’te piyasaya sürüldü.
Günümüzde Debian
Debian, Linux topluluğundaki otoritesini günümüzde de devam ettiriyor ve çok sayıda paket, GNU/GPL lisansı altında ücretsiz olarak sunuluyor.
Debian, kurulum için hem 64 bit hem de 32 bit mimarileri destekleyen netinst ISO görüntüleri barındırıyor. Ayrıca, 32 bit ve 64 bit PC’ler için mevcut DVD torrent dosyalarını kullanarak Debian’ı indirme seçeneğine sahipsiniz.
Kurulum sırasında minimum kurulumu tercih edebilir veya GNOME, Xfce, KDE Plasma veya LXDE dâhil olmak üzere çok çeşitli masaüstü ortamı seçeneklerinden birini seçebilirsiniz.
Kararlılığı, güvenliği ve sağlamlığı sayesinde Debian, sunucular ve hatta IoT (Nesnelerin İnterneti) için de popüler bir seçimdir.
Debian’ın Dalları
Debian 3 ana dala ayrılır:
Kararlı (Stable)
Resmi olarak yayımlanan en son Debian sürümüdür. Adından da anlaşılacağı üzere düzenli güvenlik güncellemeleri aldığı için kararlı ve güvenli bir sürümdür.
Test (Testing)
Bir sonraki kararlı Debian sürümünün mevcut geliştirme veya önizleme sürümüdür. Test edilerek kararsız dalından gelmiş, ancak henüz piyasaya sürülmeye hazır olmayan paketleri içerir. Geliştirme sürümü olarak kararlıdan biraz daha yeni, ancak kararsızdan biraz daha eski olan paketler sağlar.
Kararsız (Unstable)
Bu gerçek bir sürüm değil, henüz Debian tarafından kontrol edilmeyen paketleri içeren sürekli bir geliştirme sürümüdür ve kod adı Sid’dir. Bu sürüm asla yayınlanmaz.
Sonuç
Debian, ortaya koyduğu sağlam performansıyla hâlâ çok sayıda Linux kullanıcısı için popüler bir dağıtım olmaya devam ediyor olsa da, kendisini temel alan Ubuntu ve elementary OS gibi diğer masaüstü dağıtımlarının biraz gerisinde kalıyor. Ancak düzenli güvenlik güncellemeleri sayesinde sahip olduğu istikrarı ve güvenliği bu durumu telafi ediyor.
Genel olarak Debian, kullanıcıları için geniş bir donanım yelpazesi için kullanılabilirlik, paket kullanılabilirliği, özelleştirme, kararlılık ve desteğin en iyi karışımını sunuyor.
