Linux’u denemeye karar verdiniz. Tamam.
Linux’un çok sayıda ücretsiz yazılım içeren iyi ve kararlı bir işletim sistemi olduğunu duydunuz ve denemeye hazırsınız. Tamam.
Ücretsiz olarak indirilebilir olduğunu da öğrendiniz. Tamam.
Artık internete girip bir kopyasını aramaya başladınız. Tamam mı?
Tamam değil! İşte bu noktada bir şok yaşayabilirsiniz. Neden mi? Tek bir Linux yok, çok sayıda Linux var da ondan!
Kendinizi gözüne ışık tutulmuş gibi hissediyorsunuz. Akıllıca bir seçim yapmak istiyorsunuz ama nereden başlayacağınıza dair hiçbir fikriniz yok. Ne yazık ki, işte tam da burası birçok yeni Linux kullanıcısının vazgeçtiği yerdir, çünkü bu çok kafa karıştırıcıdır, kabul edelim.
Linux işletim sisteminin ‘dağıtım’ adı verilen birçok çeşidi bulunur. Bu dağıtımların da farklı türevleri olabilir. Kendinizi 30’dan fazla çeşidin sergilendiği bir dondurma dükkanında hayal edin. Hepsi lezzetli görünüyor, ancak birini seçip denemek gerekiyor. Ne kadar zor, değil mi? Birçok seçenek kafanızı karıştırabilir, ama içlerinden biri mutlaka hoşunuza gidecektir. Bir Linux çeşidi seçimini buna benzetebiliriz pek alâ.
Dondurmaseverlerin olduğu gibi, Linux kullanıcılarının da favorileri vardır. Tabii ki, sizin için en iyi olan; ihtiyaçlarınızı en iyi karşılayan, kullanımı size en keyif veren olacaktır. Bunu, ilk denediğiniz dağıtımda bulamayabilirsiniz.
Distrowatch’ta şu anda listelenen yüzlerce Linux dağıtımı bulunuyor, ancak liste dışı dağıtımlarla birlikte bu sayı çok daha fazla. Elbette hepsini dikkate almaya gerek yok.
Yine bu yazının yazıldığı tarih itibariyle Distrowatch’ın popüler listesinin ilk 10 sırasında ise CachyOS, Mint, MX Linux, Pop!_OS, Debian, Zorin, Fedora, EndeavourOS, Ubuntu ve Manjaro var.
Bu satırların yazarı, bunların hepsini denedi ve kendisi yirmi yılın üzerinde bir süredir Linux kullanıcısı. Bugün aktif olarak sıfırdan inşa ettiği Debian’ın kararsız branşı olan Sid’de Gnome kullanıyor.
Dağıtımların çoğu, özel amaçlı kullanımlar için yapılmış türevlere de sahiptir. Örneğin Fedora… Astronomy, Comp Neuro, Design Suite, Games, Jam, Python Classroom, Security Lab, Robotics Suite için özel sürümleri vardır, ancak bunların hepsi özünde Fedora’dır. Sadece, kurulumla birlikte belirli bir amaç için çok sayıda program içerir.
Büyük ihtimalle bu sistemlerden biri size uygun olacaktır. Bunların içinde, işletim sisteminizi özelleştirmek için alt türler, masaüstü ortamları ve pencere yöneticileri vardır. KDE, Gnome, Xfce, LXQt ve benzerleri, tüm Linux çeşitlerinde bulunan farklı masaüstü ortamlarıdır.
Windows gibi görünmeye çalışan, MacOS’a benzemek isteyen dağıtımlar da bulabilirsiniz. Bazıları ise orijinal, hafif ve grafiksel olarak harika olmaya çalışır. Hangisini seçerseniz seçin Linux kullanıyor olursunuz. Seçtiğiniz birini beğenmezseniz, hiçbir şey kaybetmeden başka bir tane deneyebilirsiniz. Ayrıca, bu dağıtımlardan bazılarının birbiriyle ilişkili olduğunu bilmelisiniz. Bu, seçiminizi basitleştirmeye yardımcı olabilir.
Ubuntu ve Linux Mint, Debian’ın türevleridir. Her ikisi de Debian’ı daha kullanıcı dostu yapma amacı güder. Her ikisi de Linux’a aşina olmak için iyi birer seçim olabilir.
Red Hat Enterprise Linux ticari bir dağıtımdır. Fedora onun topluluk odaklı öncüsü, CentOS Stream ise geliştirme sürecinde yer alan ücretsiz bir sürümdür.
Slackware, sistemin somun ve cıvatalarıyla uğraşmaktan hoşlanan kullanıcılar için daha uygun iken, muhtemelen yeni kullanıcılar için sinir bozucu olabilir.
openSUSE’nin iki sürümü vardır, biri normal bir sürümdür ve diğeri hiçbir zaman “yeni bir sürümü” olmayan sürekli bir sürümdür(rolling release). Sürekli olarak güncellenir, böylece her zaman güncel bir sürüme sahip olursunuz ve yükseltme yapmanız gerekmez. Biraz tecrübe gerektirir.
Puppy, eski bilgisayarlar ve daha yeni bilgisayarlar için optimize edilmiş küçük ve hafif bir sistem olacak şekilde tasarlanmıştır. Sınırlı hız ve belleğe sahip eski bir bilgisayarınız varsa ve ona yeniden hayat vermek istiyorsanız, dikkate alınması gereken bir dağıtımdır.
Hiç uğraşmak istemiyorsanız şu üç dağıtımdan biriyle başlayabilirsiniz:
- Linux Mint Cinnamon: Windows’tan geçenler için en kolay seçenek.
- Ubuntu LTS: Geniş kullanıcı kitlesi ve bol dokümantasyon.
- Fedora Workstation: Güncel yazılımlar ve modern GNOME deneyimi.
Sonuç
Unutmayın; önemli olan ilk denemede “en iyi” dağıtımı bulmak değildir. Önemli olan Linux dünyasına adım atmaktır. Beğenmediğiniz bir dağıtımı dilediğiniz zaman başka bir dağıtımla değiştirebilirsiniz. Çünkü Linux’un en büyük avantajlarından biri özgür seçim yapabilmenizdir. Yeter ki ilk adımı atmaktan çekinmeyin.
Hangi dağıtımı seçerseniz seçin Linux Linux’tur ve siz Linux kullanmış olursunuz.
